Подземная мечеть Султан-эпе
Жерасты мешіті қорымнан біршама қашықтықта солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Сұлтан үпі мешіті жердің тастақ қабатынан ойылып салынған. Мешіт теңіздің солтүстік жағалауының оңтүстік бөлігінде орналасқан.
2003 жылы ескерткіште А. Астафьев пен М. Қалменовтың жетекшілігімен Маңғыстау мемлекеттік тарихи-мәдени қорығының қызметкерлері археологиялық зерттеулер жүргізді.
Жерасты мешіт 9 бөлмеден тұрады. Кіреберіс бөлмесі әртүрлі өлшемдегі өңделмеген тас тақталардан тұратын өте тік баспалдақпен аяқталады. Баспалдақ биік күмбез бен жарық ойығы бар шағын залға түседі. Қабырға құрылысы тастан қаланған. Бөлме ішінде жоғары көтерілетін баспалдақ бар. Зал тікбұрышты, қабырғалары көлденең қалауымен биіктігі 3 м-ге дейін жетеді. Залдың солтүстік қабырғасында тар бөлмеге апаратын жарық ойығы да бар.
«Кавказ таулықтары туралы мәліметтер жинағы / Маңғышлақта өмір сүрген және қайтыс болған ханафие сектасының әулиелері туралы адайлықтардың аңыздары (7-шығарылым, Тифлис, 1873 ж.)» кітабына сәйкес Сұлтан үпі – Ахмет Яссауи мен Амбар ананың шәкірті, белгісіз емес орта азиялық мистик-ақын Хәкім атаның (Сүлеймен Бақырғани) ұлы. Аңыз бойынша Сұлтан үпі адамдар мен балықшыларды су апатынан құтқарушы. Ол көптеген керемет ерліктер жасайды. Мысалы, әкесінің міндетті намазын оқуы үшін, Меккеге бармас үшін Қағбаны әкеліп берген, өлген бұқаларды тері мен сүйектен қайтадан тірілткен. Алайда Хәкім ата ұлының істеріне сенімсіздік пен қызғанышпен қарайды. Бұған жауап ретінде Сұлтан үпі әке-шешесімен қоштасып, көзге көрінбейтін адамға айналып кеткен. Мұны естіген Қожа Ахмет баласына дөрекі қараған Хәкім атаға ренжіп, сенің молаңның үстінен қырық жыл бойы су ақсын деп бата береді. Көп ұзамай Әмудария өзені өз бағытын өзгертіп, Бақырған қаласын қиратып, оның үстімен ағады.
