Кладбище Кошкар-ата
Ескерткішті 1978 жылы А. Итенов жетекшілігімен институт сәулетшілерінің тобы зерттеген, 1979 жылы сәулетші М. Нұрқабаев жетекшілігімен зерттеу жұмыстары жүргізілген.
Қорым алғаш рет Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1974 жылғы 6 маусымдағы қаулысымен мемлекеттік қорғауға алынған. Кейін Халық депутаттарының Маңғышлақ облыстық кеңесі Атқару комитетінің 1982 жылғы 25 наурыздағы №121 шешімі бойынша жергілікті дәрежеде мемлекеттік есепке алынды.
Маңғыстау облысы әкімдігінің 2018 жылғы 5 қаңтардағы №3 қаулысы бойынша Жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енгізілген.
Қорым қазіргі таңда қоршаулармен бөлінген ерте кезеңдік және заманауи бөліктен тұрады. Қорымның ерте кезеңдік бөлігі тас қаламалар мен тік қойылған тақтайшалары бар қоршаулармен, сандықтастармен, сатылы тас қабірлермен және қойтастармен ерекшеленеді. Қорымға кіреберіс аңыз бойынша Әулие Қошқар атаның өзі жерленген киелі орыннан басталады. Бұл жерге үстінде сырық ағаш шаншылған тас үйінді мен қоршау яғни қабір жайғасқан. Жергілікті сенім бойынша, мұнда келген адам әулиенің құрметіне құран бағыштап оқылуы немесе оқытылуы тиіс.
Қорымның танымал ескерткіші – қошқар бейнесіндегі қабір үсті құрылысы. «Қошқар» түрік халықтарында ұлылықтың, ақыл мен күштің символы саналады. Ол әктас-құмтастың араланған тақтайшаларынан жасалған тас жәшік-постамент үстіне орнатылған. Оның тегіс жабынында қошқардың мүсіндік бейнесі орнатылған. Мүсін қошқардың толық өлшеміне жақын қылып жасалған. Бұл мүсіннің бойында Маңғыстау аумағындағы осы типті мемориалдық ескерткіштердің үздік қасиеттері біріктірілген жақсы жасалған пішінмен, стилистикалық тазалықпен, пішіндер үйлесімділігімен ерекшеленді. Қапталдық бүйірлерінде араб графикасындағы жазулар, соншалық күрделі болмаса да, қарапайым қару-жарақ суреттері салынған. Мүсін неолит дәуірінен бастау алатын көшпенділердің исламға дейінгі дүниетаным дәстүрінің жарқын көрінісі болып табылады.
Көргендердің ауызша әңгімелеріне қарағанда, қошқар мүсіні бастапқыда қорымның батыс бөлігінде болған, кейіннен белгісіз біреулер осы жерге, араланған әктас блоктарының үстіне әкеліп орнатқан.
1982 жылы №38 сандықтасқа «Манғыстауреставрация» ЖШС мекемесі ғылыми-қалпына келтіру жұмыстарын жүргізген.
Аңыз бойынша Қошқар ата орта ғасырларда Маңғыстау өлкесіне Хорасаннан келген дәруіш болған. X-XI ғғ. өмір сүрген адам деп жорамалданады. Қошқар ата өз заманында ел балаларын мұсылманшылыққа оқытып, бірнеше шәкірт тәрбиелеген делінеді. Солардың бірі Қалипан әулие екен. Ол тақуалықпен өмір кешкен әулие адам болған, тірісінде бұғының етімен қоректенген. Бұғының етін жегісі келгенде, алдына бұғының өзі келіп жығылады екен. Қошқар ата қорымы халық құрмет тұтатын қасиетті орын болып саналады.
