Огыланды қорымы
1980 жылы ҚазКСР Мәдениет министрлігі «Қазқайтажаңғырту» институты экспедициясы ашып, оны Маңғыстау мемлекеттік тарихи-мәдени қорығы қызметкерлері қосымша зерттеген.
Қазіргі таңда Маңғыстау облысы әкімдігінің 2018 жылғы 5 қаңтардағы №3 қаулысы бойынша Жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енгізілген.
Қорым төбе бойымен созылып жатыр, оның 17-18 ғғ. жататын және қазіргі күндізгі бетінде көрінетін ең көне бөлігі тігінен орнатылған кедірлі-бұдырлы өңделген тақтайшалармен, тас сандықтас-жәшіктермен өңделмеген тастан жасалған тас қаламалармен белгіленген жерлеу орындарымен ұсынылған.
19 ғ. қорымда қарапайым сағанатамдар, құлпытастар пайда болды. Олардың қабырғалары көркемдігі жоғарғы өрнектермен қашалған. Заманауи кесене Оғыланды зиратының үстінен тұрғызылған. Қорым аумағына кірер тұста орналасқан, қарапайым сәулеттік пішіндерге және созылған күмбездің ерекше пішініне ие.
Оғылан түркі тілдестер сөзі, ол «ұлан», «бала» деген ұғымды береді. Аңыз бойынша мұнда көшіп-қонып жүрген түрікмен тайпаларында бір жылы жұқпалы ауру індетіне байланысты көптеген балалар дүние салған. Қорым қатардағы қарапайым орын емес, бірыңғай балалар жерленген жер болып, әулиелік «Оғыланды» деп аталады. Бекет атаның өзі көзі тірісінде маған ниет қойып, келгісі келген, шарапат тапқысы келген адам әуелі Оғыландыға соғып зиярат етіп барып келсін деп жұртшылықты дағдыландырған.
Аңыздардың тағы бір нұсқасында Йафис пайғамбар өзінің ұлы түрікке «Йафис-Оғланлы» деген лақап есім беріпті және соны бүкіл жұртының басшысы етіп қойыпты. С. Поляков «оғлан» сөзінің осы аймақта жиі кездесетініне мән бере отырып, осы атты иеленген тарихи соңғы адам Тоқтамыс ханның әкесі, XIV-ғасырдың 50-60 жж. Маңғыстаудың билеушісі – Түйеқожа оғлан (Тойқожа-оғлан) екендігін атап өтеді. Ал Әбіш Кекілбаев Маңғыстаудағы Оғландының әлгі Түйеқожа оғланмен байланысты болу ықтималдығын ескерткен болатын.
